ΧΕΡΙΑΝΗ ΑΝΝΑ ΔΑΒΙΔ ΜΕΓΑ ΚΟΜΝΗΝΗ Η ΘΡΥΛΙΚΗ ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑΣ Η "ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΡΙΑ"

                                        ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Σ. ΦΩΤΟΓΛΟΥ 

`                                     ΧΕΡΙΑΝΟΣ ΜΕΓΑΛΟΚΟΜΝΗΝΟΣ 

                                                             ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 

                                         Η γέννηση της Άννας Μεγαλοκομνηνής.

Το χάραμα της 3ης Αυγούστου 1447, στην Τραπεζούντα των Μεγάλων Κομνηνών, η Δέσποινα Ελένη Καντακουζηνή αποσύρθηκε στον πορφυρό θάλαμο του παλατιού. Ενώ η πόλη ξυπνούσε με τη βουή του λιμανιού και των καραβανιών, η γη αναστέναξε με προειδοποιητικά σκιρτήματα. Μακριά από εκεί, ο Αυτοκράτορας Ιωάννης Δ΄ και ο αδελφός του, Δεσπότης Δαβίδ, επέστρεφαν νικητές από μια σκληρή μάχη με τους Τουρκομάνους. Στον δρόμο, ένας μαντατοφόρος τούς έφερε το χαρμόσυνο νέο: η Ελένη γέννησε ένα υγιές κορίτσι. Συγκινημένος ο Δαβίδ, θυμήθηκε το τάμα που είχε κάνει στην Αγία Άννα την ώρα της μάχης και ανακήρυξε το όνομα της κόρης του, έχοντας ήδη εξασφαλίσει την κυριαρχία του Πόντου και με μια πρόσφατη, αστραπιαία ναυτική νίκη εναντίον των Γενουατών στην Κάφφα.

Πίσω στο παλάτι, οι μαίες Θεοφανώ, Σοφία και Αρετή υποδέχτηκαν τη βασιλοπούλα και τέλεσαν το ιερό, παραδοσιακό λουτρό της με ροδόνερο, μύρο, αλάτι και ασημένια νομίσματα, προσφέροντάς της μια πνευματική βάπτιση. Τοποθέτησαν το βρέφος στη σαρμανίτσα με πολύτιμα φυλακτά  και ο Μητροπολίτης Αντώνιος διάβασε την πρώτη ευχή, ονομάζοντάς την «πριγκίπισσα της Πορφύρας.  

           «Η Γέννηση της Άννας. από αριστερά:  Η Ελένη Καντακουζηνή, ο Δαβίδ Μεγαλοκομνηνός, ο Βασίλειος, ο Μανουήλ και οι μαίες.» 

Το ίδιο μεσημέρι, ενώ το παλάτι και οι φρουροί στα τείχη βυθίζονταν σε μια πνιγηρή αυγουστιάτικη ραστώνη, η φύση εξεγέρθηκε. Ένας βίαιος σεισμός συγκλόνισε τον γρανιτένιο βράχο της Τραπεζούντας, κάνοντας το Κάστρο να τρίζει συθέμελα και τους πολυελαίους να αιωρούνται τρελά. Μέσα στο χάος, οι μικροί πρίγκιπες Βασίλειος και Μανουήλ αρνήθηκαν να βγουν στους κήπους και έτρεξαν στην αγκαλιά της μητέρας τους, που έσφιγγε το βρέφος στο στήθος της. Καθώς η γη δονείτο, ο καυτός ήλιος πνίγηκε από μολυβένια σύννεφα και μια αφύσικη, παγωμένη καταιγίδα ξέσπασε, παγώνοντας τα κρασιά στα κανάτια και βγάζοντας αχνούς από τις πυρωμένες πανοπλίες των φρουρών. Η ίδια θύελλα βρήκε τη στρατιά των Κομνηνών στις πύλες της πόλης, με τον Ιωάννη Δ΄ να διατάζει τους άνδρες να πιάσουν τα φτυάρια για να καθαρίσουν τους δρόμους, ενώ ο Δαβίδ κάλπαζε έντρομος προς το παλάτι, όπου η επανένωση με την οικογένειά του και η απόλυτη γαλήνη της νεογέννητης Άννας αποτέλεσαν τον μεγαλύτερο θρίαμβό του.

Μόλις έπεσε η νύχτα, ο λαός ξεχύθηκε στους δρόμους με αναμμένα κεριά, σχηματίζοντας ένα ποτάμι φωτός σε μια ολόθερμη «Λιτανεία Ελέους». Με μπροστάρη τον Μητροπολίτη, τον Αυτοκράτορα και τον Δεσπότη, η πομπή μετέφερε την κάρα του Αγίου Ευγενίου. Στην κορυφή του Επάνω Κάστρου, ο Ιεράρχης ευλόγησε τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, ξορκίζοντας τις απειλές των εχθρών.  

                                                          «Λιτανεία για τη σωτηρία της πόλης από τον σεισμό.» 

Εκεί, χιλιάδες στόματα ενώθηκαν ψάλλοντας το «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ», μετατρέποντας την πληγωμένη πόλη σε έναν απέραντο ναό κάτω από τα άστρα και διώχνοντας

 Τις δυσοίωνες προφητείες που ήθελαν τη μικρή πριγκίπισσα ως «Πριγκίπισσα της Σιωπής» και οιωνό του τέλους.             

      «Ιερός ναός Παναγίας Χρυσοκεφάλου – Βάπτιση  Άννας Δαβίδ Μέγα Κομνηνής.  Από αριστερά οι Μεγαλοκομνηνοί: 

       Οι Βασίλειος – Μανουήλ - Αυτοκράτορας Ιωάννης Δ’- ο Δεσπότης Δαβίδ – η Ελένη Καντακουζηνή και η Θεοδώρα Μεγαλοκομνηνή».           

Σαράντα μέρες αργότερα, η Τραπεζούντα είχε κλείσει τις πληγές της και το παλάτι έσφυζε από ζωή για τη μεγάλη βάπτιση. Μετά την τελετή του σαραντισμού στην Παναγία Χρυσοκέφαλο, η αυγή της επόμενης ημέρας βρήκε τον ναό στολισμένο με λευκά κρίνα, βιολέτες και ένα πυκνό χαλί από ροδοπέταλα. 

Η ηγεμονική οικογένεια, πλαισιωμένη από τη μικρή πριγκίπισσα Θεοδώρα, συγκεντρώθηκε γύρω από την αργυρή κολυμβήθρα. Ο Αυτοκράτορας Ιωάννης Δ΄, ως ανάδοχος, κράτησε το βρέφος  και ο Μητροπολίτης πραγματοποίησε την τριπλή κατάδυση, αναφωνώντας το όνομα «Άννα» μέσα σε μια θριαμβευτική πολυφωνία των ψαλτών.

Στο τέλος του μυστηρίου, ο Αυτοκράτορας πέρασε στον λαιμό της Άννας ένα πολύτιμο χρυσό εγκόλπιο-κειμήλιο με ένα βαθυγάλαζο ζαφείρι Κερασούντας και τον μονοκέφαλο αετό της δυναστείας. Η νεοφώτιστη έσφιξε με απρόσμενη δύναμη την αλυσίδα, σε μια βουβή υπόσχεση προστασίας της ιστορίας τους. Η τελετή ολοκληρώθηκε με τη μεγαλειώδη έξοδο της αυτοκρατορικής πομπής στην πλατεία. Μέσα σε έναν πανηγυρικό αλαλαγμό, οι καμπάνες σήμαιναν χαρμόσυνα και ο λαός έραινε με δάφνες και τριαντάφυλλα την πριγκίπισσα Άννα, το ζωντανό σύμβολο μιας νέας αυγής που εισερχόταν θριαμβευτικά στο χρυσό παλάτι, έχοντας νικήσει οριστικά το σκοτάδι.